Héraðsþing hófst á almennri umræðu um hvort ræða þyrfti sérstaka skilgreiningu á hugtakinu eign. Minnst er á eign og eignarrétt í Stjórnarskrá Þjóðveldis en ekki skilgreint sérstaklega hvað eign er. Gefið er óbeint í skyn í stjórnarskrá að skilgreina mætti hugakið betur í lagalegu samhengi og þá með tilliti til vægis á milli hagsmuna samfélags annars vegar og einstaklings hins vegar.

Framangreind atriði komu til tals út frá hugmyndinni um helgun lands sem var veigamikill þáttur í heimsmynd þeirra sem fyrst námu land á Íslandi þ.e. í upphafi landnáms. Í þann tíð slógu fyrstu landnámsmenn eign á tiltekin landsvæði og gerðust þannig ýmist goðar eða höfðingjar héraða. Innan þessara eigna gátu síðan menn og konur helgað sér land með ýmsum hætti.

Talað er um að karlar hafi markað sér landhelgi með bálköstum en konur með því að leiða kvígu um landið. Ef nánar er rýnt má sjá að vel var hugsanlegt að konur næðu þannig, með því að temja kvíguna með næmi sínu, að helga sér stærra landsvæði en karlar sem þyrftu afturámóti að höggva sér við og þurrka og síðan bera með sér og loks tendra eld. Áður hefur komið fram í málflutningi t.d. í Endurreist Þjóðveldi 2013 að vægi kvenna hafi verið meira í fyrnd en síðar var viðurkennt en þá með tilliti til hins náttúrulega samræmis (Natural Harmony).

Fram kom í þessari umræðu sú hugsun að mannvera sem lifir, sé sál er birtist í holdtekju og því sé ákveðin helgi yfir þeirri veru og að þá helgi megi auka eða minnka t.d. með iðkun gilda. Þetta á sér rætur í þeirri frumspeki (Metaphysics) að sál sé andleg verund sem tekur sér form í efni. Þetta mætti síðan víkka út með tilliti til lands, að mannvera sem helgi sér land grundvalli samlíf sitt með landi í helgi sem einnig styrkist eða veikist með iðkun gilda. Óbeint er hér gefið í skyn að landvættir gætu verið sál lands og að mannleg sál og sál lands þurfi að lifa saman í samræmi ef vel á að vera.

Framangreint mætti síðan tengja áfram í hugtakið Landvættur – eða eins konar sál eða frumkraftur sem styrkist eða veikist eftir samlífi mannveru eða hóps mannvera með því landi sem helgað er. Ætli sú mannvera eða hópur að ganga með vættum eða treysta á vernd vætta þurfi að virða eignarrétt lands yfir sjálfu sér og virða rétt vætta til helgunar lands.

Hér er vissulega dansað í samræðu á jaðri frumspeki (Metaphysics) annars vegar og dulspeki (Mysticism) hins vegar. Það er þó skilningur þeirra er hér koma saman að setja lög fyrir hóp fólks eða samfélag – hvað þá að skilgreina þjóð – að ekki sé hægt að setja lagareglur, dómsreglur eða móta skjalavald án þess að frumspekileg heimsmynd og hugrænt og tilfinningalegt siðferði sé lagt til grundvallar og rætt.

Þannig mætti ræða að helgun lands og holds renni sjálfkrafa til skilgreiningar á eign og eignarrétti. Ennfremur að frumspeki sé hugsun sem getur tekið sér form og að án virðingar fyrir þeim rótum sé erfitt að skilgreina hvað sé þjóð eða hver séu þau lög og siðferðissáttmáli sem renni stoðum undir þjóðríki. Svipað efni er gefið í skyn, bæði beint og óbeint, í formála Stjórnarskrár.

Þá kom fram sú spurning hvort land eigi sig sjálft og þá hvort helgun lands sé samningur við land. Í því tilliti var rætt um forn lög sem sett voru á Englandi um leið og hið nafntogaða Magna Carta var sett í lög jafnhliða hinu minna þekkta Rights of the Forest. Hið síðarnefnda tilgreindi að almenningur hefði ákveðin réttindi til að umgangast náttúruna án afskipta ríkisvalds og þar með viðurkennt að þjóðríki eigi tilveru sína við hlið hins náttúrulega en taki það ekki yfir.

Í víðu samhengi sjá glöggir að á djúpum og vítækum málum er drepið sem geta skipt miklu máli í lagalegu og réttarfarslegu tilliti fyrir ekki bara samfélag fólks heldur sambúð þess með hinu náttúrlega.

Tengt efni

• Hvað er frumspeki
• What is mysticism (dulspeki)

Um Allsherjarþing

Nýlega setti Guðjón Hreinberg fram þá tillögu í myndskeiði á Youtube að ræða mætti á Héraðsþingum Þjóðveldis hvort tímabært væri að setja Allsherjarþingi (Alþingi) skýrari ramma og setja þinghelgi þess af sömu natni og héraðsþing. Þar sem borgarar Þjóðveldis hafa verið fáir frá endurreistu Þjóðveldi sumarið 2013 hafi ekki þótt ástæða til að setja þinghelgi Allsherjarþings sérstaklega heldur hafa ákvarðanir þess verið teknar með á Héraðsþingum.

Var óformlega samþykkt meðal borgara í aðdraganda héraðsþings að taka þetta mál fyrir og var það gert á þessu þingi en myndskeið Guðjóns má finna á slóðinni https://www.youtube.com/watch?v=WjMjr7KSgxo.

Rætt var um mikilvægi þess að gefa Allsherjarþingi – hér eftir nefnt Alþingi – það form og/eða formfestu sem það á skilið og þannig hefja þann farveg að sýna út á við þá virðingu sem fyrir því er borin. Rætt var mikilvægi yfirlýsingarinnar (Statement) eða ástandslýsingarinnar sem þetta gefur út á við en einnig mikilvægi þess að hefja slípun vægis þess gagnvart héraðsþingum eða marka skil þar á milli. Með öðrum orðum að ítreka hið forna vægi þess að setja þinghelgi eins og gert var hér áður fyrr.

Þá var rætt hvort ætti að halda sig við hina fornu hefð að þinghelgi væri sett á fimmtudegi við sumarsólstöður eins og gert var áður fyrr og þá sérstaklega rætt um hvaða skilning á að setja í þessa setningu t.d. hvort fimmtudagur væri ætíð á undan sumarsólstöðum eða hvort miðað væri við þá venju sem iðkuð hefur verið frá setningu Allsherjarþings sumarið 2013 þegar Þjóðveldi var endurreist.

Uppi er mismundandi skilningur á hvort sett var þinghelgi á fimmtudegi í tíundu viku sumars og þá hvort talin sé 1sta vika sumars í sömu eða næstu viku á eftir 1sta sumardegi. Þá er mismunandi túlkun á því hvort setja skuli þinghelgi á fimmtudegi fyrir sumarsólstöður eða eftir, miðað við hvort sólstöður beri upp á helgi eða virkum degi.

Í þessu samhengi var rifjað upp efni greinar um sama efni sem rituð var 23. júní síðastliðinn og birt sama dag á nyttland.is. Greinina má finna á slóðinni http://nyttland.is/?p=47.

Ákveðið var að miða við hina fornu hefð en fyrst skyldi afla viðurkenndra heimilda um hvernig finna megi réttan dag og birta með skýrslu þessa héraðsþings. Ákveða skyldi á héraðsþingum í janúar 2018 hvaða dag skyldi endanlega velja og út frá hvaða reiknireglu sá dagur sé fundinn.

Áréttað var á þingi að meðan Þjóðveldi er jafn fámennt og nú er að hægt sé að halda þingfundi Alþingis hvenær sem er svo fremi að nægilegur fjöldi borgara sé á þingi. Gengið er út frá þeirri reglu að allir borgarar Þjóðveldis eru sjálfkrafa héraðsþingmenn og þar sem héraðsþing getur tilgreint alþingismann geti héraðsþing haldið allsherjarþing á meðan einungis eitt gilt hérað er í landinu.

Þá var rætt um hvernig skilja beri greinar 17. til og með 20. í Stjórnarskrá um dómsvald Þjóðveldis. Ákveðið var að fela Alþingi það hlutverk að hefja útfærslu og framkvæmd til bráðabirgða á dómsvaldi þar til Þjóðveldi verði nægilega fjölmennt til að geta reist viðeigandi stofnanir á grundvelli framangreindra ákvæða.

Rætt var um á hverju dómar byggjast; Þarf að dæma eftir lögum eða má dæma eftir allsherjarkosningu (dómþings) eftir allsherjarsiðgæði? Hér sést betur mikilvægi þess sem rætt var í upphafi þings, þ.e. hvert sé frumspekilegt siðferði sem lagt er til grundvallar lögum og dómum. Eru lög lifandi fyrirbæri (entity) eða ritað orð, en á hverju skal hið ritaða orð byggjast?

Niðurstaðan sem samþykkt var einróma, en orðalag var vandlega yfirfarið á þingi, er svohljóðandi: „Allsherjarþingi er falið að útfæra dómsvald og/eða dóma í samræmi við ákvæði stjórnarskrár eftir því sem allsherjarsátt ríkir um.  Allsherjarþing er áminnt um að dómar hafi mikilvægt fordæmisgildi. Lög byggjast ætíð á frumspekilegum skilningi þeirrar þjóðar sem býr að ríkinu og endurspegla því allserjarsiðgæði.“

Silfurdalur

Innt var eftir reiknilíkani til að lögfesta gildi Silfurdals – sem þegar hefur verið samþykktur sem gjaldmiðill Þjóðveldis – og voru sett tímamörk til næsta þings sem Lögsögumaður tók að sér að fylgt væri eftir. Í þessu efni var stuttlega drepið á skyldu efni sem rætt hefur verið áður s.s. skattheimta Þjóðveldis og samningar þess við starfsfólk eða embættisfólk ríkisins.

Ítarefni

Af Þinghelgi Allsherjarþings og valdi þess til dóma

„Samkvæmt Íslendingabók Ara fróða var ákveðið á Alþingi árið áður en kristni var lögtekin, „að menn skyldi svo koma til alþingis, er tíu vikur væri af sumri, en þangað til komu viku fyrr.“ Þetta kemur heim við lögbókina Grágás, sem var auðvitað skráð eftir að þessi breyting var gerð. Í Þingskapaþætti hennar segir: „Goðar allir skulu koma til þings fimmta dag viku er tíu vikur eru af sumri, áður sól gangi af Þingvelli …“ Fræðimenn hafa yfirleitt gengið út frá því að þá um kvöldið hafi þingið verið helgað og þar með formlega sett; það gera til dæmis Einar Arnórsson í Réttarsögu Alþingis og Jón Jóhannesson í Íslendinga sögu sinni. En daginn eftir var gengið til Lögbergs, þar sem lögsögumaður sagði upp þingsköp og önnur þingstörf hófust. Það kæmi því til greina að líta á föstudaginn sem upphafsdag þingsins, en hér á eftir geng ég samt út frá því að þingið teljist hefjast strax á fimmtudaginn.

Sumar hefst á fimmtudegi, svo að fimmti dagur viku, er tíu vikur eru af sumri, er fimmtudagurinn í elleftu viku sumars, fimmtudagurinn viku fyrr í upphafi tíundu viku.“ ~ Gunnar Karlsson, prófessor emeritus í sagnfræði við HÍ. (https://www.visindavefur.is/svar.php?id=390)

„Alþingi var stofnað á Þingvöllum árið 930. Þinghaldsstaðurinn hét Lögberg. Þar komu höfðingjar saman í júní ár hvert til að setja lög og kveða upp dóma. Flestum öðrum var einnig frjálst að fylgjast með þinghaldinu, eins og tíðkast á Alþingi enn í dag. Æðsti maður þingsins var lögsögumaðurinn sem var gert að leggja á minnið lög landsins og þylja upp fyrir aðra sem þingið sátu; einn þriðja laganna á ári hverju. Fram að árinu 1271 var svo þinginu slitið eftir tvær vikur á svokölluðum þinglausnardegi, en eftir það var þinghald stytt nokkuð.“ ~Páll Emil Emilsson (Háskóla unga fólksins) og Heiða María Sigurðardóttir, doktor í taugavísindum. (https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5268).

Sjá nánar í kynningarbæklingi Alþingis Lýðveldisins frá 1944: „Í upphafi var Alþingi allsherjarþing þar sem æðstu höfðingjar komu saman til löggjafarstarfa og til að kveða upp dóma. Auk þess var öllum frjálsum mönnum og ósekum heimilt að koma á þingið, og þangað sóttu auk goða bændur, málsaðilar, kaupmenn, iðnaðarmenn, sagnaþulir og ferðalangar.“ Ennfremur: „Lögrétta var löggjafarstofnun Alþingis. Hún skar úr lagaþrætum, setti ný lög og veitti undanþágur frá lögum. Miðpallsmenn einir höfðu atkvæðisrétt og réð meiri hlutinn úrslitum mála. Alþingi hið forna hafði einnig dómsvald og var ýmist fyrsta, annað eða þriðja dómstig.“ (http://www.althingi.is/pdf/isl.pdf)

Sumardagurinn fyrsti

„Í stærstu dráttum var árinu skipt í tvö nær jafnlöng misseri: Vetur og sumar. Vetrarmisserið byrjaði alltaf á laugardegi og sumarmisserið á fimmtudegi. Fram til ársins 1700 var það fimmtudagurinn á bilinu 9.-15. apríl en eftir 1700 á bilinu 19.- 25. apríl.“  ~Árni Björnsson, Þjóðháttafræðingur. (https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5831)

„Sumardagurinn fyrsti er í almanakinu talinn annar fimmtudagur eftir Leonisdag sem er 11. apríl hvert ár, eða með öðrum orðum fyrsti fimmtudagur eftir þann 18. Hann er því aldrei fyrr en 19. apríl og ekki síðar en þann 25.“ ~Trausti Jónsson, Veðurfræðingur. (https://www.visindavefur.is/svar.php?id=65157)

„Sumardagurinn fyrsti er fyrsti fimmtudagur eftir 18. apríl og getur því borið upp á dagana 19.-25. apríl. Þegar aðfarardagur ársins er þekktur, er hægt að finna sumardaginn fyrsta á þann hátt að byrja að telja á þeim fingurstað sem svarar til aðfarardagsins og telja þar fyrstu hugsanlegu dagsetninguna (19. apríl). Síðan er talið venjulegan hring (öfugan hring) þar til komið er á fingurtopp. Sú dagsetning sem þar lendir gefur þá sumardaginn fyrsta.“ ~Almanak Hásóla Íslands.  (http://www.almanak.hi.is/f2.html)

Greinar 17 til 20 í Stjórnarskrá Þjóðveldis

17. Dómarar, Fógetar (Sýslumenn) og Lögreglustjórar héraða eru kosnir almennum kosningum og sitja til þriggja ára í senn. a) Ef dómari dæmir gegn stjórnarskrá telst það glæpur gegn þjóð og/eða réttarmorð?
18. Eigi má dæma íbúa Þjóðveldis til refsingar nema samkvæmt lögum og að undangenginni sönnunarbyrði fyrir dómi. Þegar fullnaðardómi er náð má eigi þyngja refsingu.
19. Um dómsstig og dómstóla. a) Landsdómur er jafngildi hæstaréttar og sker úr um allsherjarlög og áfrýjaða dóma til endurmats. b) Hvert hérað hefur héraðsdómstól sem dæmir samkvæmt lögum héraðs og í mörgum tilfellum allsherjarlögum. c) Dómarar Þjóðveldis séu kosnir af almenningi og sitja hámark sex ár í embætti. Sé skortur á dómurum getur Alþingi skorað á hæft fólk til framboðs. d) Allir dómar séu kveðnir fjölskipuðum dómi þriggja til sjö dómenda og sé dómur gildur sé hann einhuga. e) Komi síðar í ljós að dómur sé réttarmorð skulu dæmendur sjálfkrafa útlægir í tólf ár. Réttarmorð telst þegar hluti dóms eða allur var að ósekju. f) Alþingi skilgreinir lög um framkvæmd dóma og almenn hegningarákvæði gegn lögbrotum.
20. Útlægur telst sá sem missir lagalegan rétt innan Þjóðveldis að öllu nema ríkisfangi sem er ósviptanlegt. a) Landsréttur kveður upp útlegðardóma. Alþingi skilgreinir hæli sem veita má útlægum sem ekki geta eða vilja fullnusta útlegð utan Þjóðveldis.

Enn er verið að þróa diplómatísk samskipti og nú við tvö erlend ríki en samskiptin eru ekki komin á það stig að rétt þyki að gefa opinbera skýrslu um stöðu mála heldur dugar sú umræða sem fram hefur farið á þingum sem er þekkt meðal borgara Þjóðveldis. Diplómatísk samskipti hafa verið falin einum borgara Þjóðveldis – sem nefndur verður síðar – og hefur hún annan borgara sér til aðstoðar í þeim efnum.

Varðandi Silfurdal, þá hefur hann verið staðfestur sem ríkisgjaldmiðill. Lögsögumanni hefur verið falið að þróa reikniverk og gengisviðmiðanir ásamt því að móta útlistanir og grundvöll fyrir meðhöndlun gjaldmiðils. Þessu máli hefur miðað jafnt og þétt frá því að umræða um það hófst og ríkir almenn sátt um stöðu mála.

Utan málefnaskrár voru umræður frjálsar og tóku á sig marga spennandi snúninga meðal þeirra borgara – og gesta – sem mættir voru á þing.

Talsverð umræða snérist um hvað er siðferði og hvað mótar siðferði ásamt siðferðisþróun og hvernig einstaklingur sér sjálfan sig í spegli eigin siðferðis og siðferðis samfélags. Meðal annars voru bornar saman frumforsendur siðferðismats út frá annars vegar Húmanisma og þá sérstaklega guðleysis (Atheism) annars vegar og trúarlegs grundvallar hins vegar og þá sérstaklega undan áhrifum Abrahamísku trúarbragðanna frekar en t.d. fjölgyðis trúarbragðanna.

Inn í framangreint fléttaðist mjög djúp umræða um hvað sé frumspeki (Metaphysics) og þá sérstaklega með tilliti til þess að frumspekilegar frumforsendur þróast oft út í kreddu (Dogma) til grundvallar vissum afstöðum sem fólk – og hópar – tileinka sér til veruleikans og líta þá á sem veruleikaforsendur án þess að gera sér ávallt grein fyrir að þær séu frumspekilegar.

Þá voru ræddir ýmsir fletir á þróun menntamála eins og þau hafa þróast innan Lýðveldisins og þá sérstaklega frá tvennum sjónvarhólum; Annars vegar hvernig þróun kynfræðslu (eða kynvitundarfræðslu) hefur verið þar undanfarna áratugi og hins vegar hver sé þróun viðurkenndrar eða opinberrar heimsmyndar (einnig innan Lýðveldisins) og hvernig mætti ræða eða endurmóta val á hverskonar sérfræðingar (kennarar) ættu að veljast til að hafa áhrif á sjálfsvitund og heimssýn nemenda í skólum.

Talvert var komið inn á rýni í hvernig þjóðfélagsverkfræði sé beitt- leynt og ljóst – innan Lýðveldisheimsins – á þessum vettvangi, þ.e. mótun heimsmyndar fjöldans og einstaklinga s.s. hvort einstaklingar hafi vald yfir sjálfsmótun sinni eða ekki.

Umræða um menntamál er smámsaman að hefjast innan Þjóðveldis en það er almennt litið svo á meðal borgara að Héraðsþing skuli vera eins sjálfstæð um þróun menntamála innan héraða eins og kostur er og halda Alþingi (og valdi ríkisins) í talsverðri fjarlægð frá hvernig héruðin móta fræðslu barna og unglinga og takmarka bæði skrifræðis- og sérfræðingavald yfir þessum málum. Af þessum sökum var því sleppt á sínum tíma að setja kafla um menntamál í Stjórnarskrá Þjóðveldis til að stuðla að frelsi héraða og sjálfsvaldi í þessum málum og vekja þörfina fyrir lifandi umræður um þessi mikilvægu málefni.

Í 6. grein mannréttindaviðauka Stjórnarskrár Þjóðveldis, sem samþykktur var 2016 og tók gildi í janúar 2017 segir; „6. Ríkið getur ekki svipt foreldri umráðarétti yfir barni sem ekki er orðið kynþroska.  Þá hefur ríkið ekki vald til að ákveða fyrir hönd barns hvers kyns uppeldi það skuli njóta – eða menntunar – telji foreldri annað.“

Ennfremur segir 3. grein Stjórnarskrár „3. Löggjafi þjóðríkisins er í höndum sjálfstæðra héraðsþinga og allsherjarþings er nefnist Alþingi og er hlutverk Alþingis að samræma heildarlöggjöf Þjóðveldis.“

Þá spunnust mjög lifandi samræður utandagskrár um mystísk gildi í þróun samfélags og þá sérstaklega með tilliti til Landvætta (og undirvætta) í Íslenzkri menningu og hvort það sé mikilvægt eða ekki fyrir einstakling (og þá hugsanlega innan hópstarfsemi) að þroska með sér mystíska sýn (sem sérhæfða frumspeki) við framþróun í þroska og sýn. Inn í þessa umræðu fléttaðist áhugaverð umræða um fjölskrúðugt fuglalíf Íslands og þá sérstaklega millitegunda (Inter species) vitundarsamskipti.

Eins og búast mátti við var drepið inn á Skjalavald, Skrifræði, og Sefjun (dávald) á flestum þeim utandagskrár umræðuefnum sem drepið var á. Langt mál væri að telja hér allt fram sem rætt var á skemmtilegu þingi en hér er drepið á þeim helstu málefnum sem rædd voru. Eins og sést þá eru borgarar Þjóðveldis meðvitaðir um þann skilning innan Þjóðveldis eldra að lög endurspegla ávallt frumspekilega sýn þess fólks sem býr innan ríkisins og þurfa öll sjónarmið að hafa leyfi til að komast að borðinu þegar stór mál sem smá eru rædd.

Loks má nefna að drepið var stuttlega á að í Þjóðveldi eldra voru dómar og dómsmál stærstu málefnin á Allsherjarþingi sem bendir til þess að í þann tíð hafi verið litið á dóma sem eðlilegt framhald lagaumræðu og að sú vitund – eða vitundarástand – borið saman við þróun dómsmála og dóma í lagavitund samtímafólks bæði innan Þjóðveldis og Lýðveldis hafi verið mun ríkari og meðvitaðri en er í samtíma okkar. Sérstaklega voru dregnar fram áhugaverðar umræður sem farið hafa fram um skyld málefni í Bandaríkjum Norður Ameríku undanfarinn áratug s.s. hvað er Lifandi Stjórnarskrá og Dómavald stofnana og embætta, svo og Sjálfstæði embætta gagnvart pólitískum stefnum og þingum.

Ekki þótti ástæða til að færa inn sérstaka færslu á nyttland.is eftir umræður apríl þings þar eð umræðuefnin voru í aðalatriðum þau sömu og rædd voru á janúar þingi.

Rætt var hvað gert hefði verið í utanríkismálum og samþykkt að halda áfram á sömu braut og fyrst var mörkuð á október þingi 2016. Kosið var að Silfurdalur yrði gjaldmiðill ríkisins og samþykkt að halda áfram frekari þróun á reiknilíkönum og tillögum að hvernig það yrði útfært.

Nú er mánuður í héraðsþing júlí mánaðar og daginn sem þessi pistill er ritaður stendur á Þjóðveldisdag 2017, eða fimmtudag við sumarsólstöður. Svo skemmtilega vill til að einmitt í dag hafa verið margar fréttir í Lýðveldinu af hugmyndum fjármálaráðherra þess að leggja niður tvo af seðlum lýðveldis-krónunnar.

Ekki var talin sérstök ástæða til að færa inn fréttir af apríl þingi hér á vefnum þ.e. engin ný mál voru tekin til umræðu sem þótti ástæða til að bóka. Þó kosið hafi verið um Silfurdalinn þá hafði sú hugmynd verið rædd á janúar þingi – ásamt fleiri skyldum umræðum í grasrót Þjóðveldis – og þó opinber ákvörðun hafi verið tekin þótti kosningin ekki sérstaklega tilkynningaskyld á Vefnum þ.e. hún var aðeins lítið skref í lengri þróun.

Deila má um hvort rétt hefði verið að rita frétt í apríl síðastliðnum. Þar eð Þjóðveldi er fámennt í dag þá fylgjast allir borgarar þess vel með og Facebook síða þjóðveldisfólks er virk, þó sú síða sé ekki opinber síða ríkisins. Hún er öllum opin og umræður þar alls ekki ritskoðaðar.

Kosningin sjálf hefur lagalegt gildi á þingum og innan ríkisins og engin lög eru hjá okkur um að tilkynna þurfi þau á vefnum eða birta undirritað eða stimplað skjal. Hugsanlega þyrfti að ræða þennan flöt á þingum. Það er vel hugsanlegt að sumum þingmönnum – en allir borgarar Þjóðveldis eru sjálfkrafa héraðsþingmenn – þyki óþarfi að fara í þær skjalavalds-öfgar sem tíðkast hjá öðrum ríkjum.

Augljóst er að þessi umræða mun verða tekin upp og að hún mun ekki verða útkljáð sumarið 2017.

Vænta má að stærstu umræðuefnin, svo sem verið hefur á síðustu þrem þingum, verði utanríkis- og gjaldmiðlamálefni. Þó er aldrei að vita hvað kemur upp, enda umræður oft skemmtilegar og kraftlægar (Dynamic). Nokkuð er að frétta af þessum málum og tilkynna þarf þingi hvað er að frétta og ræða næstu skref.

Í sumar voru nokkrar umræður í grasrótinni um Þjóðveldisdaginn. Mismunandi er meðal Íslenskrar þjóðar hvernig fólk skilur þessa dagsetningu. Mikið efni er til í bókmenntum þjóðarinnar og umtalsvert og gott efni til á Vefnum til að mynda er þessu efni gerð ágæt skil á Vísindavefnum. Það hefur alltaf verið nóg til af grúskurum í menningu okkar og mikil gróska sem hægt er að gramsa í.

Yfirleitt er miðað við að Þjóðveldisdagurinn – sem er jafnframt sá dagur sem þinghelgi var sett á Allsherjarþingi á Þingvöllum – sé fimmtudagur næst á eftir sumarsólstöðum og þá í elleftu viku sumars.

Margir vilja meina að réttur dagur sé fimmtudagurinn fyrir sumarsólstöður og þá í tíundu viku sumars. Hér má minna á að telja þarf vikurnar frá einhverri dagsetningu og sammælast um hver sú dagsetning sé. Yfirleitt er miðað við Sumardaginn fyrsta en er sú vika talin sem fyrsta vika eða er næsta vika á eftir sú fyrsta?

Yfirleitt er valin sú leið að telja fyrstu viku sem næstu viku á eftir sumardeginum fyrsta og að nota frásögur Ara Fróða til að ákvarða hvenær Þjóðveldisdagurinn sé. Ari var á þeirri skoðun að fram til trúskiptanna sumarið 1000 hafi það verið í tíundu viku en eftir trúskiptin hafi það verið í elleftu viku.

Hér má minna á að til eru fræðigreinar sem rökstyðja að trúskiptin hafi farið fram árið 999 og vilja sumir jafnvel fara ári aftar. Allar umræður og vangaveltur af þessu tagi eru áhugaverðar í menningarlegu og frumspekilegu tilliti.

Það hefur þó verið stefna Endurreists Þjóðveldis að halda sig við eftirfarandi. Því agi verður að vera.

Þjóðveldisdagurinn sé fimmtudagur við sumarsólstöður annaðhvort í tíundu eða elleftu viku eftir því á hvaða degi sólstöður koma upp. Þessi hefð hefur verið notuð frá því Þjóðveldi var endurreist sumarið 2013. Það sumar voru sólstöður á mánudegi og Þjóðveldis helgi var sett á fimmtudegi vikuna áður.

Í ár eru sólstöður á miðvikudegi og Þjóðveldisdagurinn fimmtudagurinn í sömu viku, sem er sami dagur og þessi grein er rituð. Líklega hefðum við haldið Þjóðveldisdaginn í síðustu viku ef sumarsólstöður hefðu fallið á þriðjudegi í þessari viku.

Rétt er að taka fram að fyrir rúmu ári síðan sendi greinarhöfundur erindi til Ásatrúarfélagsins með fyrirspurn um hvernig þeir reikna blót sín um þetta leiti, og var óskað eftir leiðsögn. Það virðist þó hefð þess ágæta fólks – miðað við fleiri tölvuskeyti sem undirritaður hefur sent þeim – að svara ekki tölvuskeytum. Hugsanlega er einhver vættur sem meinar þeim um að fá skeyti frá undirrituðum.

Augljóst er að sá tími rennur upp að við Þjóðveldisfólk rýnum betur ofan í hvernig eigi að telja daga og tíðir í þessu samhengi og setja upp áreiðanleg viðmið til að taka af allan vafa. Þá verður sú niðurstaða útgefin hér opinberlega og væntanlega lögfest. Þau fjögur ár sem nú eru liðin frá því okkar forna helgi var endurvakin, hafa vættir varðað okkur leið á milli skers og báru og móðurvættur þeirra veitt okkur milda leiðsögn.

Hingað til höfum við haldið Þjóðveldisdaginn, hvert og eitt á sinn hátt frekar en að halda opinberan viðburð. Hefur það verið oftlega rætt okkar í millum. Við höfum forðast að berast mikinn á og erum lítið fyrir að auglýsa óformlega fundi okkar eða þing.

Við tilkynnum ævinlega á Facebook síðunni þegar fundur eða þing er í vændum og áhugasamir vita af okkur.

Svo segir mér ilmurinn í kvöldhúminu og vorsöngur nýklakinna fuglsunga í morgunsólinni, að Þjóðveldisfólk mun óþvingað og fölskvalaust geta komið þúsundum saman að okkar helgasta stað á okkar helgasta degi og glaðst á góðri stund.

Þá munu margir sjá skýran mun á þeim degi sem valinn var af stjórnmálamönnum árið 1944 oog fæðingardegi Íslenzkrar þjóðar árið 930.

Þar sem Þjóðveldi er fámennt og fundir eru haldnir mjög oft hefur þessu verið fylgt óformlega og sumir fundir verið notaðir til að ræða formleg málefni Þjóðveldis og þá verið haldnir sem héraðsþing. Oft hafa hin formlegu málefni verið frekar notuð til að staðfesta umræður, ályktanir og kosningar, sem áður hafa farið fram rafrænt milli borgara.

Hefur almennt ríkt sátt um framangreint en ákveðið var á októberþingi 2016 að eftirleiðis væri tilmælum stjórnarskrár um val á þingmánuðum framfylgt.

Þar sem vald Þjóðveldis rís upp frá héruðum, ólíkt hefðbundnum ríkiskerfum þar sem valdið er skilgreint að ofanverðu, hafa héruðin því sem næst óskorað vald til að móta sín þingsköp og starfshætti. Því er stigið varlega til jarðar í mótun reglna og hefða og reynt að láta umræður og almenna sátt móta þinghald og ályktanir.

Stjórnarskrá Þjóðveldis tekur skýrt fram að ríkið er samsett úr þeim héruðum sem lýst hafa yfir fylgni við stjórnarskrá Þjóðveldis og þann ramma sem hún mótar.

Sem stendur er aðeins eitt virkt héraðsþing starfrækt á landinu svo auðvelt er að rita fréttir af þinghaldi og umræðum. Gert er ráð fyrir að hvert héraðsþing viðhaldi eigin vefsíðu og rafrænum umræðuvettvangi þegar þeim fjölgar. Ennfremur er gert ráð fyrir að Upplýsingastofnun skipuleggi þennan þátt í samstarfi við lögsögumann héraðs.

Á Janúarþingi 2017 var staðfestur Mannréttindaviðauki við 10du grein Stjórnarskrár sem samþykktur var á Allsherjarþingi í desember 2016.

Þá var opnaður farvegur til að ræða skattamál Þjóðveldis og umræður hafnar um gjaldmiðil ríkisins og stungið upp á stefnuviðmiðum til útfærslu og þróunar. Frestað var um sinn að ræða launa- og kjaramál – eða starfssamninga – við embættismenn (eða starfsmenn ríkisins) með stérstöku tilliti til að framangreind umræða er nýhafin.

Var einhugur um að þessi mál væru brýn og þá sérstaklega með tilliti til virðingar fyrir því málefni sem borgarar Þjóðveldis hafa hingað til litið á sem hugsjón þess og hefur mjög verið rædd á óformlegum fundum.

Þá var haldið áfram umræðum frá eldri þingum um utanríkismál og stefnumótun. Hafa verið samþykktar óformlegar tillögur í þessum efnum og Guðjóni E. Hreinberg og Þórdísi Hauksdóttur verið falið að halda utan um þessi mál að sinni en jafnframt að halda efnisatriðum óopinberum.

Umræður um frumspeki

Áberandi hefur verið í umræðum síðustu þinga, en utan þingskapa, að allir núverandi borgarar Þjóðveldis hafa áhuga á frumspeki (e. Metaphysics) og telja sig andlegar verur. Í þessu tilliti hefur verið rætt hvort ástæða sé að rýna í stjórnarskrá með þetta í huga og þá hvernig skuli viðhalda þeim anda hennar að hún sé hlutlaus hvað varðar trú (eða lífsskoðun) en verndi algjörlega trú (eða heimssýn eða lífsskoðun) hvers borgara.

Greinar 10 og  28 í Stjórnarskrá Þjóðveldis standa vörð um framangreint.

Það viðhorf hefur verið viðrað að sú orðræða sem haldin hefur verið við stofnun og vörðun fyrstu skrefa Endurreists Þjóðveldis, s.s. í bókinni Endurreist Þjóðveldi 2013 eftir Guðjón E. Hreinberg og fjölmargar myndræmur þar sem hann hefur komið inn á vætti lands og aðra frumspeki sem Íslensk þjóð hefur varðveitt um aldir sé nægileg í þessu samhengi.

Er þá átt við að frumspekin er utan við lagalega skjölun ríkisins – eða skjalavald – en þó engu að síður áberandi þáttur í þeim anda og umræðum sem það sprettur úr. Í sumum skilningi eru umræður um lög, og athugasemdir um þau áður en þau eru samþykkt, jafn mikilvæg og bókstafur þeirra og dómar sem af þeim spretta.

Sem dæmi má nefna að í Húmanisma endurreisnar tímabilsins fólst hugtakið Laga-Húmanistar (Legal Humanists) og var umræða þeirra stór þáttur í þróun þeirrar lagahefðar sem Secular þjóðríki notast við í okkar samtíma og horfði orðræða þeirra mjög til mótunar og notkunar Rómverskrar lagahefðar.

Á þeim tíma sem lagaþróun húmanismans fór fram hafði lagavald kirkjunnar hins vegar byggt á trúarlegri hefð um aldir og var orðræða mikilvæg til að móta nýja stefnu og þróa farveg hennar. Sem dæmi má benda á að við Kristnitöku árið 1000 voru haldin tvenn Allsherjarþing í Þjóðveldi eldra, annað á Þingvöllum og annað við Sog.

Snérist þá deilan í landinu um hvort lög allsherjarreglu skyldi endurspegla frumspeki heiðinna eða kristinna en lífsskoðun forfeðra vorra var sú að lög myndu ætíð endurspegla frumspeki þeirra sem þeim þyrfti að hlýta. Ljóst er að þessi umræða er aldagömul og ólíklegt að henni ljúki fyrir vorið.

Sem dæmi má nefna að sýnist sitt hverjum um hvort hugtakið Trú dugi eitt og sér til að hjúpa þrenn hugtök; Trú, Líffsskoðun og Heimssýn. Allir eru þó einhuga um að lagavald – eða skjalavald – þess ríkis sem við lifum við og tökum þátt í að móta, þarf að gera jafnt undir höfði þeim sem ekki trúa neinni frumspeki og þeim sem hana aðhyllast.

Meðan tillagan er til umræðu liggur hún frammi á vef Þjóðveldis og er opin – staðfestum borgurum – til að tjá sig um. Sérstaklega eru borgarar hvattir til að tjá sig um þessa tillögu, hvort heldur í athugasemdum við þessa færslu eða á þeirri Facebook síðu sem til er; en gæta þess að athugasemdir rati til þess sem heldur utan um þetta efni.

Grein tíu a í Stjórnarskrá Þjóðveldis er svohljóðandi:

10. Til hinnar Íslensku þjóðar telst hver fullgildur ríkisborgari Þjóðveldis. a. Hver íbúi Þjóðveldis nýtur mannréttinda samkvæmt ákvæðum Viðauka II.

Bráðabirgðatexti Viðauka II í Stjórnarskrá segir:

II. Við grein 10.a. Um skilgreiningu mannréttinda og hugsanlega tilvísun eða virkjun á mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Einnig þarf að ræða hvort Þjóðveldi ætti að starfrækja sérstaka lagaþjónustu sem borgarar geti nýtt sér til óháðrar lagaráðgjafar og þá hugsanlega sér að kostnaðarlausu. Þetta svið þarfnast víðtækrar og ítarlegrar  umræðu.

Tillagan sem lögð er fram er svohljóðandi:

—

Mannréttindaákvæði – tillögur

1. Dómstóll getur ekki dæmt fólk af heimili sínu nema tryggt sé að það hafi heimili að flytja til, ef nauðsynlegt er getur ríkiskerfið útvegað bráðabirgðahúsnæði.
2. Ríkinu er óheimilt að framselja borgara Þjóðveldis til annars ríkis.
3. Öðrum ríkjum er óheimilt að svipta borgara Þjóðveldis eignum sínum, þar með töldum börnum og dýrum – þó borgarinn sé þar búsettur – án þess að dómstóll Þjóðveldis hafi af því afskipti, og er þá hitt ríkið skaðabótaskylt.
4. Brjóti borgari Þjóðveldis lög annars ríkis – annars en Lýðveldisins – og sé þar búsettur, þá ná lög þess ríkis yfir borgarann en hann á rétt á að fullnusta dóms fari fram innan Þjóðveldis og kröfu um að Þjóðveldi sæki þann rétt fyrir hans hönd.
   – Ekkert ríki getur sótt til saka Borgara Þjóðveldis né handsamað nema fyrst sanna fyrir hæstarétti – Landsdómi – Þjóðveldis að eiga réttmæta kröfu á hann, takist að sanna slíka kröfu getur ríkið handsamað borgarann einungis sé hann staðsettur á lögsagnarumdæmi þess ríkis en í engu ef hann er staðsettur innan lögsögu Þjóðveldis og í engu má Þjóðveldi handsama borara Þjóðveldis fyrir hönd annars ríkis og framvísa þangað.
5. Brjóti borgari Þjóðveldis lög hins „Íslenska Lýðveldis frá 1944“ ná lög þess yfir glæpinn því aðeins að þau brjóti ekki í bága við lög Þjóðveldis. Annars á hann rétt á vernd Þjóðveldis, og skaðabótum af hálfu Lýðveldisins.
6. Ríkið getur ekki svipt foreldri umráðaréttar yfir barni sem ekki er orðið kynþroska. Þá hefur ríkið ekki vald til að ákveða fyrir hönd barns hvers kyns uppeldi það skuli njóta – eða menntunar – telji foreldri annað.
7. Ríkið hefur víkjandi rétt gagnvart borgara í málum sem ríkið höfðar gegn borgara, og því hærri sönnunarbyrði. Þetta á einnig við þegar ríkið neitar borgara um þjónustu.
8. Borgari Þjóðveldis á rétt á því að vera óskrásettur. Nær þetta til allrar skjölunar sem hann varðar frá fæðingarvottorði, kennitölu, og dánarvottorði, svo og til allrar skjölunar. Þess er vænst að Héraðsþing gæti þessa réttar – nú kann þetta að bitna á kosningum, þingsetum og sköttun, og sjúkrasögu, en þess er vænst að hugvit í hverju héraði fyrir sig finni viðeigandi lausn.
9. Ríkið hefur ekki vald til að meina borgara að reisa sér húsnæði til búsetu að eigin geðþótta. Ennfremur á borgari rétt á því að marka sér land til íbúðar á landsvæðum sem eru skilgreind sem héraðs-, ríkis- eða bæjareign, án endurgjalds, og þá lagt fram ákveðið á þingi.
10. Þjóðveldi ber skylda til að standa vörð um skoðana- og tjáningafrelsi án nokkurra skilyrða.
11. Þjóðveldi starfræki lagaþjónustu sem borgarar geti nýtt sér til óháðrar lagaráðgjafar og þá sér að kostnaðarlausu. Þjónusta þessi sé ekki skyldug til að reka mál fyrir rétti.
    – Mælt er með því að lögfræðingar fái ekki málafærsluréttindi eftir laganám nema hafa starfað „Pro Bono“ hjá téðri þjónustu hálft ár að lágmarki.

Guðjón Hreinberg leggur tillöguna fram og skrásetur framvindu. Borgarar sem vilja skrá athugasemdir, vinsamlegast tryggi að þær rati til skrásetjara og fylgist með framvindu á þingum og kosningu.